Hướng dẫn các bước xử lý an toàn và kỹ thuật giải cứu dây cưa kim cương khi bị kẹt chặt trong lòng khối đá lớn

Dây cưa kim cương bị kẹt chặt trong lòng khối đá lớn là một trong những sự cố gây “đau đầu” nhất trên bãi mỏ. Phản ứng tự nhiên của nhiều thợ mới là nhấn nút lùi máy, tăng tối đa lực kéo với hy vọng giật mạnh sẽ làm dây đứt mạch kẹt. Tuy nhiên, hành động này cực kỳ nguy hiểm: nó gần như chắc chắn sẽ làm đứt phôi dây, phá hủy kết cấu hạt kim cương đắt tiền, và nguy hiểm hơn là tạo ra lực văng khủng khiếp đe dọa tính mạng những người xung quanh.

Khi dây cưa bị kẹt, áp lực từ khối đá nặng hàng chục tấn đang ép chặt lên sợi dây mỏng manh. Hãy bình tĩnh xử lý theo quy trình kỹ thuật và an toàn dưới đây.

3 Nguyên Nhân Gây Kẹt Dây Phổ Biến

  • Sập mạch cắt (Khối đá bị dịch chuyển): Trọng tâm của khối đá bị thay đổi trong quá trình cắt, làm hai vách đá khép lại và kẹp chặt lấy sợi dây.

  • Tích tụ mùn đá quá dày: Hệ thống nước làm mát bị yếu hoặc hướng phun không chuẩn, khiến bột đá không thoát được ra ngoài, kết tụ lại thành một lớp “bê tông” bám chặt lấy các hạt kim cương.

  • Rớt đá vụn vào mạch: Một mảnh đá nhỏ từ phía trên trần mạch cắt bị vỡ và rơi tọt vào bên trong, chèn đúng vào khe hở giữa dây và vách đá.

Quy Trình Giải Cứu Dây Cưa An Toàn

Để giải cứu sợi dây mà không làm hỏng kết cấu hạt hoặc gây tai nạn, bạn cần giải phóng lực ép cơ học của khối đá trước khi tác động lực kéo.

1.Ngắt nguồn điện và cô lập máy cưa:Thực hiện ngay lập tức.

Dừng máy cưa dây hoàn toàn. Tắt aptomat tổng và tiến hành khóa an toàn (Lockout/Tagout) tại tủ điều khiển. Tuyệt đối không cố gắng dùng động cơ chính của máy để giật dây trong trạng thái kẹt cứng.

2.Xác định vị trí và nguyên nhân kẹt:Khảo sát trực quan.

Kiểm tra xem dây bị kẹt ở đoạn đi vào, đi ra hay sâu hẳn trong lòng đá. Xem xét vách mạch cắt có dấu hiệu bị khép lại (sập mạch) hay do bùn đá đặc quánh tích tụ để đưa ra phương án dùng nêm hay dùng nước.

3.Đóng nêm sắt hoặc đặt kích thủy lực giải ép:Giải phóng lực kẹp.

Nếu do sập mạch, hãy đóng các nêm sắt lớn (chêm) vào phần phía trên của mạch cắt bằng búa tạ, hoặc dùng kích thủy lực loại nhỏ đặt vào khe cắt để kích tách hai vách đá ra. Việc này giúp tạo lại khoảng hở tự do cho sợi dây.

4.Xối nước áp lực cao để rửa sạch mùn đá:Làm sạch mạch cưa.

Dùng vòi nước áp lực cao (hoặc tận dụng chính bơm nước làm mát) xịt trực tiếp vào mạch cắt nhằm rửa trôi toàn bộ bùn đá, đá vụn đang chèn ép xung quanh các hạt kim cương.

5.Kéo lắc dây bằng tay hoặc thiết bị phụ trợ:Thử nghiệm giải phóng.

Khi lực ép đã giảm, thợ vận hành đứng ở vị trí an toàn (vẫn phải tránh mặt phẳng văng của dây) dùng tay kéo lắc nhẹ sợi dây theo cả hai chiều để cảm nhận xem dây đã chuyển động tự do chưa. Nếu dây quá dài, có thể dùng một tời tay nhỏ (pa-lăng) để hỗ trợ kéo với lực vừa phải.

 

⚠️ MẸO KỸ THUẬT TỪ CHUYÊN GIA: Nếu khối đá quá lớn và kích thủy lực không thể làm hở mạch, giải pháp cuối cùng là sử dụng một máy khoan búa cầm tay, khoan một lỗ mồi song song sát bên cạnh mạch cắt cũ để phá vỡ bớt điểm tì nội suất của đá, giải phóng cho vùng dây bị kẹt.

Những Việc Tuyệt Đối “KHÔNG” Được Làm

  • KHÔNG tăng áp suất hệ thống thủy lực lùi máy vượt quá 120% mức vận hành tiêu chuẩn để cố tình kéo giật.

  • KHÔNG cho người chui vào gầm hoặc đứng dưới hướng đổ của khối đá để đóng nêm khi chưa có hệ thống dầm đỡ bảo vệ chống sập cố định.

  • KHÔNG tiếp tục cắt nếu thấy nước làm mát chuyển sang màu đục ngầu dạng bùn đặc mà không thoát ra ngoài – đây là dấu hiệu cảnh báo kẹt dây do mùn đá trong vài phút tới.